Wypożyczalnia samochodów Izmir — Efez, Şirince i ruiny Jonii

Izmir nie sprzedaje się tak łatwo jak Antalya albo Bodrum. Nie ma plaży w samym mieście (ta, która była, została zasypana betonem w latach 70.), nie ma ruin w centrum, nie ma tego tureckiego folkloru, który turyści z niedzieli lubią. Jest za to ogromnym, energetycznym miastem portowym — trzecim co do wielkości w Turcji, z ciągle działającą starą dzielnicą handlową Kemeraltı, z promenadą Kordon po zachodzie słońca, i — co najważniejsze — z lotniskiem, które leży pół godziny od Efezu. A Efez to jedyny powód, żeby tu przyjechać z autem.

Dlaczego Izmir

Bo to najszybsze wejście w antyczną Jonię. Efez jest 75 kilometrów na południe (godzina drogi), Pergamon 100 kilometrów na północ (godzina i pół), Priene i Milet 90 kilometrów na południe. W promieniu dwóch godzin od ADB znajdziesz pięć największych stanowisk archeologicznych Turcji i dziesięć mniejszych. To najgęstsza sieć ruin antycznych poza Rzymem i Atenami, a Izmir jest do niej logistyczną bramą.

Drugi powód: Szirince. Wioska w górach nad Selçukiem, dawniej grecka, w 1923 roku zostało wymienione ludnością (Turcy z Grecji za Greków z Turcji), ale architektura pozostała — wąskie uliczki, białe domy, kamienne tarasy, winnice na zboczach. Lokalne wino z Şirince robi się z owoców (morel, czereśnia, granat, jabłko) — nie z winogron, bo ich tu praktycznie nie ma. Turyści jadą tu na pół dnia z Efezu i to właśnie jest dobrym pomysłem.

Trzeci argument: Pamukkale — trzy godziny jazdy na wschód, ale to jedna z tych rzeczy, których nie można ominąć w Turcji. Białe tarasy wapienne tworzone od tysięcy lat przez ciepłe źródła, plus zachowane antyczne miasto Hierapolis na wzgórzu powyżej. Z Izmiru to naprawdę długi dzień (12 godzin drogi plus zwiedzanie), ale wykonalny — i w odróżnieniu od Antalyi, gdzie Pamukkale jest 400 km daleko, z Izmiru można dotrzeć tam w jeden dzień.

Jak odebrać samochód z lotniska

Adnan Menderes Airport (ADB) leży 18 km na południe od centrum Izmiru, przy drodze O-31. Terminal międzynarodowy T1 i krajowy T2 są obok siebie, wypożyczalnie w hali przylotów T1 (hala “Rent a Car”). Duże firmy: Avis, Europcar, Sixt, Budget, Hertz, National, Enterprise. Lokalne: Economy Car, Circular, Green Motion, Yeşil — z reguły o 30-40% tańsze.

Przy odbiorze standardowy zestaw pytań: HGS dahil mi (tak, przeważnie), ubezpieczenie z udziałem własnym (zwykle 20-25 tys. TRY w bazie), zdjęcia auta z czterech stron. Izmir jest miastem portowym z parkingami ciasnymi, więc szczególnie fotografujemy drzwi i boki auta. Auto z Izmiru często ma żółte tablice rejestracyjne 35 (kod wojewódzki) — to normalne.

Wyjazd z ADB: jeden znak “İzmir / Merkez” prowadzi drogą O-31 na północ do miasta (18 km, 20 minut bez korków, 40 z korkami w godzinach szczytu). Jeden znak “Selçuk / Kuşadası” na południe (do Efezu, 60 km, 50 minut). Jeden znak “Çeşme” zachód (półwysep, 65 km). Jeżeli jedziesz od razu do Efezu, z ADB nie musisz nawet zaglądać do Izmiru — zjazd na Selçuk jest 10 minut od lotniska.

Trzy trasy jednego dnia

Trasa 1: Izmir → Efez → Şirince → Selçuk

Podstawowa trasa, ta, dla której się przyjeżdża. Z ADB na południe drogą O-31 przez 45 minut, zjazd “Selçuk / Efes”. Efez to nie jedno miejsce, a cały kompleks — akropolis, biblioteka Celsusa, teatr na 25 tysięcy widzów, świątynia Hadriana, marmurowa ulica Kuretes, publiczne latryny (tak, zwiedza się), dom Matki Bożej (Meryemana, według tradycji dom, w którym żyła NMP po ukrzyżowaniu, 7 km dalej). Wstęp do samego Efezu 700 TRY (2024/25, wzrasta co roku), plus 340 TRY osobno za Terrace Houses (domy tarasowe z zachowanymi mozaikami — obowiązkowo, bo to najlepsza część kompleksu). Efez zwiedzamy cały ranek, minimum trzy godziny, lepiej cztery.

Obiad w Selçuku (miasteczko przy Efezie, nie mylić z Istanbuł Selçuklu) — kawiarnie nad bazarem, lokalna specjalność çöp şiş (miniaturowe szaszłyki z baraniny). Po obiedzie muzeum archeologiczne w Selçuku (wstęp 200 TRY, godzina) — posągi Artemidy z Efezu, mozaiki, brązy. I wreszcie dziewięć kilometrów górską drogą do Şirince.

Wioska jest tu na szczycie drogi serpentynowej, wśród winnic. Parkujesz przed wjazdem do wsi (strefa pieszo-jezdna w centrum), wchodzisz na kamienny plac między stare greckie domy. Lokalne winiarnie serwują po 5-7 TRY za kieliszek — nie kupuje się butelki, tylko próbuje. Wino granatowe, czereśniowe, truskawkowe — smaki dziwne dla europejskiego podniebienia, ale warto spróbować wszystkich. Kolacja też w Şirince (restauracje w ogrodach na tarasach) albo w Selçuku. Powrót do Izmiru wieczorem, godzina drogi.

Trasa 2: Izmir → Pergamon → Bergama → Çeşme

Długi dzień, 340 km w obie strony, ale dwa kierunki w jednym. Rano wyjeżdżamy drogą O-33 na północ do Bergamy (110 km, godzina i dwadzieścia minut). Bergama to współczesne miasto, nad którym wznosi się wzgórze z Akropolem Pergamonu na wysokości 330 metrów. Wjeżdża się kolejką linową z dołu (bilet 400 TRY w obie strony, w cenie wstęp do kompleksu), albo samochodem aż do parkingu na górze.

Pergamon to jedno z najwspanialszych antycznych miast Turcji. Ołtarz Zeusa został wywieziony do Berlina w XIX wieku (stoi w Muzeum Pergamońskim), ale pozostały: biblioteka (druga po aleksandryjskiej w starożytności), teatr wyrzeźbiony w zboczu pod kątem 70 stopni (najstromszy zachowany teatr grecki), świątynia Trajana, źródła wodne, mury obronne. Dwie godziny zwiedzania, potem zjazd na dół do Asklepionu — antycznego centrum medycznego z świętymi źródłami, gdzie leczył sam Galen. Wstęp 340 TRY, kolejna godzina.

Po południu jedziemy na Çeşme. Z Bergamy drogą O-33 na południe, przez Izmir (nie wchodzimy do miasta, objeżdżamy obwodnicą), na autostradzie O-32 w kierunku półwyspu Çeşme. 170 km, 2 godziny. Çeşme to miasteczko portowe z zamkiem genueńskim i plażami po obu stronach półwyspu. Zachód słońca nad marina — widok, który jest klasycznym obrazem egejskiej Turcji. Kolacja w jednej z restauracji nad wodą. Powrót do Izmiru wieczorem, godzina drogą O-32.

Trasa 3: Izmir → Pamukkale → Hierapolis

Najdłuższy dzień w trójce — 480 kilometrów w obie strony, sześć godzin za kierownicą plus cztery godziny na miejscu. Jedziemy o 6:00 rano, nie później. Droga O-31 na południowy wschód przez Aydın i Denizli — nowa, szeroka autostrada, dwie i pół godziny jazdy do Pamukkale.

Pamukkale to białe tarasy z trawertynów — ciepła mineralna woda od tysiącleci osadza wapń na zboczu góry, tworząc baseny i kaskady w czystej bieli. Zjawisko unikalne. W przeszłości turyści chodzili po tarasach w butach i niszczyli je; teraz trzeba chodzić boso, i tylko po wyznaczonej ścieżce. Wstęp łączny (Pamukkale + Hierapolis) — 700 TRY (2024/25).

Na szczycie wzgórza ruiny Hierapolis — miasta rzymskiego założonego przy ciepłych źródłach. Teatr z 15 tysiącami miejsc (jeden z najpiękniej zachowanych w Turcji), nekropolia z setkami sarkofagów, świątynia Apollona, basen Kleopatry — ciepły basen mineralny, do którego wpadły kolumny antyczne (dopłata 300 TRY za kąpiel wśród zatopionych kolumn — warto). Trzy godziny zwiedzania, obiad w jednej z restauracji w centrum Pamukkale.

Powrót do Izmiru trasą O-31, godzina rozpoczęcia powrotu — najpóźniej 16:00, bo wieczorem drogą jazda zmęczonym kierowcą po ciemku nie jest dobrym pomysłem. Do Izmiru dojeżdżasz o 19:00, kolacja w mieście, sen. Długi dzień, ale z tych, o których mówisz potem “tak, warto było”.

Parkingi

W Izmirze sama dzielnica Konak (centrum, przy porcie) ma strefę niebieską (15 TRY/godzina, 8:00-20:00). Parkingi publiczne przy Kültürpark i Alsancak — 30 TRY/godzina w parkingach zamkniętych, 15 TRY na ulicy. Karşıyaka po drugiej stronie zatoki — bezpłatna promenada, można parkować za darmo blisko morza, a do centrum dostać się promem (5 TRY, 20 minut, widok na miasto z wody).

Selçuk i Efez mają parking bezpłatny przed wejściem do ruin. Şirince — parking płatny 50 TRY na dzień przy wjeździe do wsi. Pergamon — parking przy dolnej stacji kolejki 30 TRY, na górze przy akropolu darmowy (jeśli wjeżdżasz samochodem). Pamukkale — parking przy wejściu 80 TRY/dzień. Wszystkie te ceny są za “wygodę, bezpieczeństwo i cień” — zawsze można znaleźć miejsce darmowe 200-300 metrów dalej, ale wtedy auto stoi w słońcu.

Kiedy jechać

Kwiecień i maj to idealny moment na zwiedzanie Efezu i Pergamonu: temperatura 22-26 stopni, ruiny nie są rozgrzane do 45 stopni, kwitnie mak i rumianek wśród kolumn. Czerwiec — gorący (28-32), ale wciąż znośny rano i wieczorem. Lipiec i sierpień — 34-38 stopni w Efezie, zwiedzanie tylko przed 10:00 albo po 17:00, inaczej udar cieplny. Wrzesień — najlepszy miesiąc: 28 stopni, dni długie, turyści już się rozproszyli. Październik — 24 stopnie, najpiękniejsze światło nad ruinami, rano mgły nad morzem. Listopad — 18-20 stopni, sporadyczne deszcze, ale ruiny są puste.

Zima (grudzień-luty) — 12-15 stopni, dużo deszczu, Efez bywa błotnisty, Pamukkale czasem ma śnieg na szczycie wzgórza (co wygląda surrealistycznie), drogi O-31 do Denizli czasem zamykane przez mgłę. Zwiedzanie jest możliwe, ale planowanie pogody.

Zanim wyjedziesz

Kilka rzeczy praktycznych. Efez to długa wycieczka pieszo — od wejścia dolnego do górnego (czyli od Bramy Magnesia do ostatniego punktu) to 3 kilometry drogi, w większości po nierównym marmurze. Buty sportowe obowiązkowo. Woda: kupuj przed wejściem (w środku 100 TRY za butelkę), kapelusz konieczny. Dom Matki Bożej — 7 km za Efezem, osobny bilet, osobny parking, godzina dodatkowa.

O-31 do Denizli — świeża autostrada, HGS aktywny, opłaty około 80 TRY w jedną stronę. W cenie wynajmu, ale warto sprawdzić przy zwrocie. Tankujemy przy O-31 w Aydın albo Denizli, bo ceny na tranzytowych stacjach są o 2-3 TRY wyższe niż w miastach.

Do Bodrum to 230 km drogą O-31 i D525, trzy godziny przez Selçuk, Didim i Milas. Idealna trasa jednokierunkowa, jeśli chcesz zwiedzić Efez po drodze z Bodrum. Do Stambułu 480 km, 6 godzin, alternatywnie lot (40 minut, ceny od 150 TRY w niesezonie). Hub Turcja — pozostałe pięć miast i to, jak każde z nich to inna podróż.

Trzy gotowe trasy jednodniowe