Wypożyczalnia samochodów Heraklion — objazd Krety od Knossos po Lasithi

Kreta to nie jest zwykła grecka wyspa — to osobny świat wielkości Jamajki, z własną kuchnią, własnym dialektem, własną muzyką (lyra kreteńska) i własnym charakterem, który miejscowi podkreślają przy każdej okazji. “Najpierw jestem Kreteńczykiem, potem Grekiem” — usłyszycie to w każdej tawernie od Heraklionu po Chanię. Dla kogoś, kto przylatuje z Warszawy na tydzień, oznacza to dwie praktyczne rzeczy: bez auta zobaczycie 5% wyspy, a z autem — musicie pogodzić się z tym, że i tak nie zobaczycie wszystkiego. Kreta to 260 km ze wschodu na zachód i 60 km z północy na południe, a w środku stoją góry, które dochodzą do 2456 m n.p.m. (Psiloritis, Ida — według mitologii urodził się tu Zeus). Heraklion jest środkowym portem wyspy i naturalnym punktem startu dla większości odwiedzających. Z niego w jeden dzień dojedziecie w cztery różne strony.

Lotnisko, miasto, pierwsze decyzje

Lotnisko Heraklion Nikos Kazantzakis (HER) leży 5 km na wschód od centrum, tuż nad morzem. To drugie co do wielkości lotnisko Grecji (po ATH) i w szczycie sezonu — czerwiec-wrzesień — bywa chaotyczne: pięć milionów pasażerów rocznie przechodzi przez jeden mały terminal. Hala przylotów zapełnia się grupami czarterowymi, a bagażowe karuzele robią wyścig. Wszystkie duże wypożyczalnie mają biura przy wyjściu z hali — Sixt, Enterprise, Avis, Europcar, plus kilka lokalnych jak Autoclub i Autorent. W sezonie polecamy odbiór rano (do 9:00) lub późnym wieczorem, bo popołudnie to totalny kocioł.

Sama Heraklion nie jest turystyczną perełką Krety — to gęste, spokojnie brzydkie portowe miasto z weneckimi fortyfikacjami i znakomitym Muzeum Archeologicznym (najlepszym w Grecji po ateńskim). Warto tu zostać jedną noc dla muzeum i kolacji w starym porcie pod zamkiem Koules, ale nie więcej. Drugiego dnia ruszamy na objazd.

Minimalny wiek kierowcy — 23 lata, jak w całej Grecji. Na Krecie dodatkowo niektóre wypożyczalnie stosują limit wieku 74 lata (dla bardziej starszych kierowców warto sprawdzać przed rezerwacją).

Objazd wyspy: 620 km w trzy dni

Pełny objazd Krety — od Heraklionu wokół do Chanii i z powrotem wewnętrznymi drogami przez Psiloritis — to 620 kilometrów i optymalnie trzy dni. Można to zrobić szybciej (dwa dni, po 300 km dziennie — wymagające), można znacznie wolniej (pięć dni z plażami i wioskami). Nasza standardowa rekomendacja to trzy dni: dzień pierwszy środek + wschód (Knossos, Lasithi, Agios Nikolaos), dzień drugi północne wybrzeże zachodnie (Rethymno, Chania), dzień trzeci południe przez Psiloritis z powrotem do Heraklionu. 180 km tego objazdu to serpentyny — asfalt gładki, znaki poprawne, ale trzeba być przygotowanym na ciągłe zwalnianie i przyspieszanie.

Ring road trzyma się głównie E75 (northern coast highway) w części północnej — to szybka, dwupasmowa droga z limitem 100, której cała Kreta używa do poruszania się między Heraklionem, Rethymno i Chanią. Na E75 nie ma diodiów — jest darmowa. W górach zobaczycie znaki ostrzegające przed kozami (kri-kri), opadającymi kamieniami i pojedynczymi serpentynami bez barierek — wszystkie uzasadnione.

Knossos, Lasithi, Spinalonga — serce wyspy

Knossos jest pierwszym przystankiem większości kierowców i zasłużenie. Pałac minojski z drugiego tysiąclecia p.n.e., odkopany i częściowo zrekonstruowany przez Arthura Evansa na początku XX wieku, jest miejscem, gdzie grecki mit Minotaura się urodził. Rekonstrukcja Evansa jest kontrowersyjna (dolał cementu tam, gdzie archeologia dziś się waha), ale dzięki niej miejsce “żyje” — widać czerwone kolumny, fresk Ryb-kobiet, tronowisko króla Minosa. Wejście 15 €, otwarte od 8:00. My polecamy wpaść tu prosto z lotniska drugiego dnia rano, przed grupami, i zostawić 2–2,5 godziny. Trasa 1 powyżej kontynuuje na południe do Archanes (winnice kreteńskie, tawerny z rakomelem) i do Zaros u podnóża Psiloritis — maleńkiej wioski z wypływającymi z ziemi wodami, które leją się do jeziora i potem do lokalnych tawern w postaci pstrąga z grilla.

Lasithi to zupełnie inna Kreta — płaskowyż na 900 m n.p.m., otoczony górami Dikti, z setkami starych wiatraków napędzających nawadnianie pól ziemniaków. Dziś większość wiatraków nie działa (zastąpiły je pompy elektryczne), ale krajobraz pozostał surrealistyczny. Na północnym brzegu płaskowyżu jest jaskinia Dikteon Andron, gdzie według mitu urodził się Zeus. Z Lasithi droga zjeżdża do Agios Nikolaos nad zatoką Mirabello — to najładniejsze miasteczko wschodniej Krety z jeziorem Voulismeni w samym centrum. Stamtąd łódka z Plaki zabiera na Spinalongę — wyspę-leprozorium z weneckim fortem, zamknięte w 1957 roku, a dziś opisywane głównie przez turystów, którzy przeczytali “Wyspę” Victorii Hislop. Trasa 3.

Parking, paliwo, “kretejskie ceny”

Parking w samym Heraklionie jest płatny (1 €/h w strefie niebieskiej w centrum), ale już przy starym porcie pod twierdzą Koules — darmowy. Poza Heraklionem parking jest darmowy praktycznie wszędzie — w Knossos duży darmowy parking przy bramie, w Agios Nikolaos promenada ma darmowe miejsca, w Rethymno przy porcie strefa mieszana (1 €/h strefa niebieska, ale ulice boczne darmowe). Jedyne wyjątki to centrum Chanii (stare miasto całkowicie piesze, parking poza murami 3 €/dzień) i Elafonisi w peak sierpniowym (prywatny parking przy plaży 5 €/dzień).

Paliwo na Krecie jest o 5–10 groszy droższe niż na kontynencie, bo cała benzyna przypływa tankowcami. Stacje najtańsze są na E75 pomiędzy dużymi miastami, najdroższe w małych górskich wioskach i na południu (Matala, Paleochora) — tam za diesel potrafi pójść 1,78 €/l. Stara szkoła: tankować do pełna na E75 przed zjazdem w góry.

Sezon i praktyczna uwaga

Maj, czerwiec, wrzesień, październik — to nasza stała rekomendacja dla Krety. W maju góry są jeszcze zielone, mak kwitnie przy drogach, morze ma 20–22 °C (chłodne dla Polaka, komfortowe dla Niemca). Czerwiec jest optymalny: 25–28 °C, morze 23 °C, noce 18 °C. Lipiec i sierpień — kategorycznie odradzamy: 35–38 °C w Heraklionie, 40 °C w dolinie Messara, plaża Elafonisi zapełniona na 400%, noclegi po 150 €/noc. Wrzesień wraca do normalności (28 °C, woda 24 °C), październik chłodnieje (20–23 °C) ale jest zupełnie pusty i światło staje się miodowe. Zima na Krecie jest łagodna na wybrzeżu (10–15 °C), ale na Psiloritis leży śnieg od stycznia do marca i górskie drogi bywają zamknięte po opadach.

Grecja to też Chania na zachodnim końcu tej samej wyspy, Rodos na wschodzie Morza Egejskiego i cztery miasta na kontynencie. Heraklion jest największą bazą wynajmu na całej Krecie — i zaczyna się tu większość objazdów wyspy.

Trzy gotowe trasy jednodniowe