Wynajem samochodu Gozo — siostrzana wyspa Malty i 35 km własnej pętli

Gozo to siostrzana wyspa Malty — o połowę mniejsza, dużo bardziej zielona, spokojniejsza i, jak niektórzy Maltańczycy mówią z delikatnym uśmiechem, “prawdziwa” Malta. Po drugiej stronie 25-minutowego rejsu promem z Ċirkewwy znajdujesz wyspę 67 km², z 30 tysiącami mieszkańców, jedną stolicą (Victoria, zwana też Ir-Rabat), jedną cytadelą, kilkoma wioskami z bazyliką większą niż to się wydaje możliwe, i dwoma zespołami świątyń megalitycznych starszych od Stonehenge. Dla nas Gozo to osobna decyzja od Malty — albo jedziesz tam na jeden dzień z Malty, albo bazujesz tam na cały pobyt. Te dwie opcje wyglądają zupełnie inaczej.

Dlaczego Gozo ma sens osobno

Najważniejsza rzecz, którą trzeba powiedzieć o Gozo: ma własną pętlę, nie tę samą co Malta. Ring road Gozo to 35 km (połowa Malty), obejścia wyspy wokoło przez Mġarr → Xlendi → Dwejra → Marsalforn → Ramla → z powrotem. Dwie godziny jazdy netto bez zwiedzania. Trzy-cztery godziny z przystankami. Można zrobić w jeden dzień, bardzo wygodnie w dwa, komfortowo w trzy.

To znaczy, że Gozo nie jest dodatkiem do Malty. Jeśli wynajmiesz auto na Malcie, przewieziesz je promem na Gozo, zrobisz tam jeden dzień i wrócisz — ta cała operacja kosztuje 4 godziny transportu (30 minut droga do promu + 30 minut na prom + 25 minut rejs + 30 minut od promu do pierwszego miejsca na Gozo + powrót to samo) i 20 € za auto na promie. Z tego zostaje 6 godzin na samą wyspę, z których znaczna część idzie na jedzenie i podstawowe zwiedzanie. Nic poważnego nie zdążysz zobaczyć.

Lepsze opcje są dwie. Opcja A: jedno- lub dwudniowa wycieczka z Malty — jedziesz bez auta (zostawiasz je w Ċirkewwa, na parkingu przed terminalem promowym, darmowo), wsiadasz na prom jako pieszy (4,65 € za osobę), w Mġarr wynajmujesz lokalne auto bezpośrednio przy przystani (kilka firm ma punkty obok terminalu, ceny od 30 € za dobę albo 50 € za dwa dni). Zapłacisz za samochód tylko tyle, ile jesteś na Gozo, i oszczędzasz promy + transport dwukierunkowy.

Opcja B: bazujesz na Gozo cały pobyt. Lecisz na MLA, bierzesz auto z lotniska na cały tydzień, w dniu przylotu jedziesz od razu do Ċirkewwa, na prom, przepływasz do Mġarr, jedziesz do hotelu na Gozo. Następnego dnia zaczynasz objeżdżanie wyspy. Dzień 3 lub 4 wracasz promem na Maltę na wycieczkę do Mdiny lub Valletty (też jako pieszy — zostaw auto w Mġarr), dzień 7 ostatni rejs z powrotem i lotnisko. Ta opcja jest droższa (tydzień wynajmu 85 zł × 7 = 595 zł + kilka promów dla auta + kilka rejsów pieszych), ale daje pełną swobodę.

Jak dostać się na Gozo

Lotniska na Gozo nie ma (tzn. jest mały lądowisko dla helikopterów, ale loty komercyjne są sezonowe i drogie). Cała logistyka idzie przez prom Gozo Channel z Ċirkewwy (północny kraniec Malty) do Mġarr (południowy kraniec Gozo). Rejs trwa 25 minut, prom odpływa co 45 minut w dzień, rzadziej nocą (ostatni z Mġarr do Ċirkewwy około 22:30, pierwszy rano 5:45). W pełnym sezonie lipiec-sierpień kurs co 30 minut.

Bilety kupuje się przy wyjeździe z Gozo, nie przy wjeździe — co jest sprytem operatora (zatrzymują cię na Gozo i tam płacisz, żeby nikt nie uciekł bez płacenia). Cena dla pieszego to 4,65 € powrotnie. Samochód osobowy to 15 € + 4,65 € za kierowcę. Motocykl 8 € + kierowca. Płatność przy kasie samoobsługowej w terminalu Mġarr albo przy bramkach kart w Ċirkewwa.

Uwaga praktyczna: w lipcu, sierpniu, na długi weekend wielkanocny i Bożego Ciała prom potrafi mieć kolejki 1,5–2 godziny — szczególnie w sobotę rano (jak wszystkie hotele Gozo mają nowe check-iny). Warto przyjechać wcześniej albo wybierać środek tygodnia. W maju i październiku kolejek praktycznie nie ma.

Z Mġarr w głąb Gozo droga wije się przez wzgórze do Victorii (Ir-Rabat, centrum wyspy) — 12 minut autem. Znaki w języku angielskim i maltańskim, jasno oznaczone. Pierwsze kilkaset metrów za terminalem jest wąskie i ze spadkiem — pierwszy test lewostronnego ruchu dla tych, którzy go jeszcze nie mieli. Potem już normalne dwupasmowe drogi przez pola i wioski.

Auto lokalne na Gozo vs. auto z Malty

Matematyka: auto z Malty na dwa dni na Gozo = 20 € prom (dwa rejsy dla auta) + twoja dzienna stawka wynajmu (np. 170 zł = 38 € × 2 dni = 76 €) = 96 € całość. Auto lokalne na Gozo na te same dwa dni od 80 zł/dzień (18 € × 2 = 36 €) + piesze rejsy promem dla kierowcy i pasażera (4,65 € × 2 × 2 = 19 €) = 55 €. Różnica 41 € na dwa dni.

Na trzy dni różnica rośnie: z Malty 20 € + 114 € = 134 €; lokalnie 54 € + 19 € = 73 €. Na pełny tydzień różnica jeszcze większa, ale wtedy logika się zmienia, bo z lokalnego auta trudno robić wycieczki na Maltę (wypożyczalnie gozotańskie rzadko pozwalają przewozić swoje auta promem).

Nasz wzór: 1–2 dni = zawsze lokalne auto na Gozo (zostaw maltańskie w Ċirkewwa). 3+ dni = albo bazuj na Gozo z lokalnym autem, albo — jeśli mieszkasz na Malcie i robisz dwie wycieczki na Gozo — przewoź z Malty i płać promy dwa razy.

Trzy trasy

Gozo jest tak małe, że wszystkie trzy trasy można teoretycznie zrobić w jeden dzień, ale nie robi się tego — bo wtedy każde miejsce dostaje 40 minut i nic nie zostaje w głowie. My polecamy dwa dni, minimum.

Trasa 1: Gozo → Dwejra → Inland Sea → klif Azure Window

20 km w obie strony, pół dnia, zachodni kraniec wyspy. Z Victorii drogą TC-1 na zachód, przez Għarb i San Lawrenz, do Dwejry. To najbardziej fotogeniczny punkt Gozo — dawna siedziba Azure Window, słynnego naturalnego łuku skalnego, który runął 8 marca 2017 roku podczas burzy. Zostało tylko to, co było pod nim — klif, głęboka laguna i charakterystyczny Fungus Rock (mała okrągła wyspa, z której w średniowieczu zbierano rzekomo leczniczy “grzyb” wart na wagę złota). Gra o Tron miała tu swoje sceny (ślub Daenerys i Khal Drogo), a nawet bez łuku klif ma atmosferę, która tłumaczy, czemu kręcono tu fantasy.

Obok Dwejry jest Inland Sea — mała laguna oddzielona od morza skalnym szkieletem, połączona z otwartym Śródziemnym 80-metrowym tunelem przebitym w skale. Kiedy morze jest spokojne, rybacy z Dwejry zabierają łodzią przez tunel na zewnątrz (5 €, 20 minut, pokazują okoliczne groty i Fungus Rock z bliska). Kiedy jest wzburzone, tunel jest zamknięty.

Powrót do Victorii w 15 minut. Dla dobrego zdjęcia wracaj po popołudniu, bo Dwejra leży na zachód i światło jest wieczorem, nie rano.

Trasa 2: Gozo → Victoria (cytadela) → Ġgantija → Xagħra

15 km, jeden dzień, środek i wschód wyspy. Zaczynamy w Victorii (lokalnie Ir-Rabat, żeby nie mylić z Rabatem na Malcie), stolicy Gozo. Najciekawsze jest górne miasto — Cytadela (Iċ-Ċittadella), obronne miasto w murach z XV wieku, zbudowane na miejscu wcześniejszych twierdz. Z murów widać 360° — całe Gozo od Ċirkewwy (dalej Malta) po zachodnią Dwejrę. Wewnątrz jest katedra Wniebowzięcia, muzea (archeologiczne, folklor, historii naturalnej — wszystko w cenie biletu 15 €) i kilka winnic, które nadal produkują lokalne wino “Gellewza” i “Ġirgentina”.

Po Victorii 5 km drogą TN-1 na wschód do Xagħra i świątyń Ġgantija. Ġgantija (nazwa od maltańskiego ġgant — olbrzym) to dwa zespoły świątyń megalitycznych z około 3600–3200 p.n.e. — najstarsze wolnostojące budowle na świecie, tysiąc lat starsze niż piramidy egipskie i pół tysiąca lat starsze od Stonehenge. Lista UNESCO, bilet 9 € wraz z sąsiednim Muzeum Megalitycznym (obowiązkowe przed wejściem do samych świątyń — wyjaśnia kontekst). Wizyta 1,5–2 godziny.

Obok w Xagħrze jest jaskinia Calypso — mityczne miejsce, gdzie według Odysei Homera Odyseusz spędził siedem lat z boginią Calypso. Dzisiaj to mała grota (80 m², niewyróżniająca się), ale punkt widokowy obok ma fantastyczne spojrzenie na Ramla Bay w dole — z charakterystycznym czerwonym piaskiem. Ten piasek jest na Malcie jeden z dwóch (drugi San Blas na Gozo), pochodzi z rozkładu lokalnych skał żelazistych.

Trasa 3: Gozo → Ramla Bay → San Blas → Marsalforn

25 km, pół lub jeden dzień, północ wyspy i plaże. Z Victorii drogą TT-1 na północ, przez Xagħrę (wtedy można połączyć z Trasą 2) do Ramla Bay — plaży z czerwonym piaskiem, największej piaszczystej plaży Gozo. Otwarta, niezabudowana, z jednym małym barem i jedną stacją leżaków — reszta to dziki piasek i krzaki tamaryszków. Wiatr od północnego zachodu bywa silny (fale w sierpniu), ale w maju i październiku woda jest spokojna i ciepła.

Tuż obok Ramla, trudniej dostępna, zatoka San Blas — jedyny sposób, żeby tam dojechać, to auto do końca drogi nad zatoką (ścieżka kamienista, znak ostrzegający przed stromym zjazdem, na końcu mały parking darmowy), potem zejście pieszo 10 minut po stromej ścieżce. San Blas ma tak samo czerwony piasek, ale jest znacznie mniejsza i prawie zawsze pusta — nawet w lipcu jest dzika. Idealna dla tych, którzy Ramla uznają za zbyt “turystyczną”.

Ostatni punkt — Marsalforn, największe letnisko Gozo na północnym wybrzeżu. Mała promenada, restauracje, hotele, plaża skalna. Niedaleko są saliny Xwejni — jedne z najstarszych na wyspie, kwadratowe baseny wykute w wapiennej skale, w których do dziś produkuje się morską sól. Saliny są wyjątkowo fotogeniczne o zachodzie słońca, kiedy światło odbija się od wody i mokrego kamienia.

Objazd wyspy

35 km — dlatego Gozo jest wyspą, którą można sensownie objechać w jeden dzień. Ring: Mġarr (prom) → Xlendi (zatoka z klifami) → Dwejra (Azure Window) → Marsalforn → Ramla Bay → Mġarr. Dwie godziny netto bez zwiedzania, trzy-cztery godziny z przystankami. Najwyższy punkt wyspy to Ta’ Dbieġi (194 m) koło Għarb — żaden szczyt, raczej wzgórze, ale widać z niego pół Gozo.

Serpentyn jest tu około 8 km — głównie na drogach z Dwejry do Xlendi i z Marsalforn do Xagħra. Drogi są wąskie (czasem jednopasmowe z mijankami), ale nie strome — Gozo jest raczej pofalowane niż górzyste. Najwęższe miejsca to wjazdy do wiosek (Għarb, Xlendi) — trzeba zwolnić i czasem poczekać, aż z przeciwka przejedzie autobus lub traktor.

Parkowanie na Gozo

Praktycznie wszędzie za darmo. Victoria ma niebieską strefę 0,50 €/h w centrum (na bocznych uliczkach darmowo), cytadela ma własny parking 2 €/dzień. W wioskach (Xagħra, Għarb, Nadur, Xewkija) parking zawsze darmowy — białe linie albo po prostu przy drodze. Dwejra — darmowy parking na górze, nad zatoką. Ramla Bay — darmowy parking nad plażą, w sezonie zapełnia się do południa, potem trzeba szukać miejsca dalej. San Blas — mały darmowy parking na końcu drogi, 10 miejsc. Marsalforn — darmowy parking przy promenadzie. Mġarr — darmowy parking przy terminalu promowym.

Jedyne płatne strefy to cytadela w Victorii i niektóre miejsca latem w Marsalforn i Xlendi — wszędzie 0,50–2 €. Zasady: nigdy nie parkuj na żółtych liniach i przy krawężnikach pomalowanych na czarno-żółto.

Kiedy jechać

Najlepszy czas to kwiecień, maj, wrzesień i październik. Temperatury 20–26 stopni, morze ciepłe, turystów dużo mniej niż na Malcie właściwej, ceny hoteli 30–50% niższe (Gozo jest generalnie tańsze od Malty — poza szczytem sierpnia). Sierpień jest pełny i droższy — na Ramla Bay nie zmieścisz ręcznika po 10:00.

Zima (listopad–marzec) jest łagodna (14–17 stopni), spokojna, niska cena hotelu, ale wiele atrakcji działa w ograniczonym trybie. Prom Gozo Channel jeździ cały rok. Sierpień i wrzesień są najcieplejsze do pływania (morze 26 stopni). Najładniejsze miesiące dla zdjęć to październik i kwiecień — światło miękkie, niebo głębokie, pola zielone od niedawnych deszczy (kwiecień) albo złote od suchego lata (październik).

Zanim wyjedziesz

Trzy uwagi. Po pierwsze — prom: ostatni kurs z Gozo wieczorem jest około 22:30, sprawdź przed wyjazdem godziny na stronie gozochannel.com (albo na Google — zawsze aktualne). Jeśli zostajesz na kolację w Mġarr albo Marsalforn, licz się z tym, że po 23:00 nie wrócisz na Maltę — musisz nocować na Gozo. Po drugie — lokalne auto lub maltańskie: dla 1–2 dni zawsze lokalne (taniej), dla 3+ dni albo lokalne, albo zostawiasz się na Gozo na cały pobyt. Po trzecie — nie licz na wszystko w jeden dzień: Gozo jest małe, ale warte dwóch dni, żeby nie przebiec szybciej niż zobaczyć.

Jeśli jesteś pierwszy raz na Malcie, zacznij od strony Malty jako kraju — tam jest więcej o logistyce promu i lewostronnym ruchu. Dla bazy na głównej wyspie (w Valletcie lub Sliemie), z której robisz Gozo w jeden dzień, zobacz Vallettę i Sliemę — obie mają do Ċirkewwy podobny czas dojazdu (35–40 minut).

Trzy gotowe trasy jednodniowe