Wypożyczalnia samochodów Piza
Uczciwie: Piza to brama, nie cel. Wieża i katedra zajmują jedno popołudnie, a Toskania zaczyna się trzydzieści kilometrów dalej. Jest to jedna z tych stron, które zaczynamy od zdecydowania, po co tu w ogóle lądujemy. Odpowiedź brzmi: dlatego, że z Pizy jest najtaniej.
Lotnisko Galileo Galilei (PSA) ma dziesiątki tanich połączeń z Polski — Ryanair, Wizz Air, Buzz — i biletów poniżej 200 zł w tę i z powrotem. Dla wszystkich, którzy chcą zwiedzić Toskanię (najlepsze są Val d’Orcia, Chianti, Siena, okolice Arezzo), Piza to tańszy start niż lotnisko Florencji i bardziej elastyczny niż Rzym. Auto bierzemy od razu po wylądowaniu, pół godziny na krzywą wieżę i ruszamy w trasę.
Dlaczego Piza (i dlaczego nie tylko Piza)
Większość ludzi nazywa Pizę “miastem na jedno popołudnie”. I to prawda — Pole Cudów (Campo dei Miracoli) z katedrą, baptysterium i słynną wieżą zwiedza się w 2–3 godziny. Potem Piza trochę się kończy. Stare miasto jest mniej znane, ale nieźle zachowane (Borgo Stretto, Piazza dei Cavalieri zaprojektowane przez Vasariego) i sprawia, że zostaniemy tu jeszcze na obiad. Ale wieczorem już trzeba decydować: albo jedziemy dalej w Toskanię, albo lecimy z powrotem.
Dobra decyzja: używamy Pizy jako bazy logistycznej, a noclegi rezerwujemy w mniejszych miastach — w Lucce (40 km, kompletny pierścień murów i miasto-ogród), w Volterra (70 km, etruska, spokojna), albo w San Gimignano w sezonie poza weekendami. Z każdej z tych baz codzienne wycieczki pokrywają całą Toskanię.
Druga droga: Piza jest obok Ligurii. Czterdzieści kilometrów na północ i jesteśmy w La Spezia, stąd do Cinque Terre jeden pociąg. Dla ludzi, którzy nigdy nie widzieli pięciu wiosek zaczepionych o klify — to jedna z obowiązkowych rzeczy Europy.
Jak odebrać samochód z lotniska
Piza Galileo Galilei (PSA) ma jeden terminal i biura wypożyczalni w budynku obok (Multipiano Parking) — 3 minuty pieszo pod zadaszeniem. Są Europcar, Sixt, Avis, Hertz, Budget oraz lokalne Maggiore, Locauto, Autonoleggio Nannini. Ten ostatni często ma niższe ceny dla długich wynajmów. Odbiór szybki, kolejka krótka (PSA jest w skali europejskich lotnisk małe).
Wyjazd z PSA jest banalnie prosty: SS1 Aurelia w kierunku Genova (na północ) albo Livorno (na południe), FI-PI-LI (Superstrada Firenze-Pisa-Livorno, bezpłatna) w kierunku Florencji. Na autostradę A11 (Firenze-mare) albo A12 (Genova-Livorno) wjeżdżamy z Pizy Centrum lub z węzła Pisa Nord. Pierwsza jest płatna biletowo, druga viaggio-per-viaggio — w obu przypadkach bilet przy wjeździe, zapłata przy zjeździe.
Przy odbiorze standardowe sprawdzanie. Uwaga na Pizę: ZTL obejmuje centrum historyczne (okolice Pola Cudów i Borgo Stretto), kamery aktywne 0–24, mandat 80 €. Nawigacja wysyła prosto w środek — ignorujemy, parkujemy poza.
Auto to pierwszy próg wakacji
Między halą przylotów a pierwszym zakrętem mieści się dokładnie jedna decyzja. Zajmij się nią teraz, żeby na miejscu nie było już o czym myśleć.
Trzy trasy jednego dnia
Trasa 1: Lucca i Pietrasanta (90 km)
SS12 (albo SS12bis) na północ, dwadzieścia minut do Lucci. Miasto otoczone pierścieniem renesansowych murów (4,2 km, z dębami i cegłą), po których biega się lub jeździ rowerem. Parking Parcheggio Carducci pod murami (3 €/h), na mury wchodzimy schodami — nic za wejście. Katedra San Martino, Piazza Anfiteatro (owalny plac w kształcie dawnego rzymskiego amfiteatru), wieża Guinigi z dębowymi drzewami wyrastającymi z dachu (4 € wstęp). Obiad na Piazza Napoleone.
Po południu Pietrasanta — 30 km na północ, małe miasto wewnątrz Versilia. Znane jest z pracowni rzeźbiarzy w marmurze i alabastrze — Botero miał tu swoje studio przez ostatnie trzydzieści lat. Kilka galerii, kościół San Martino, mała piazza. Jeśli mamy czas, jeździmy dalej do Forte dei Marmi (3 km) lub obracamy się na Colonnata w górach, skąd widzimy słynne kamieniołomy marmuru Carrara. Powrót A11 lub SS12, Piza wieczorem.
Trasa 2: Siena, San Gimignano i Monteriggioni (250 km)
Długi dzień, ale opłacalny — trzy najsłynniejsze miasta Toskanii w jednym kursie. FI-PI-LI na wschód do Florencji, potem Raccordo autostradale SS2 Cassia (kiedyś SI-FI Superstrada) w kierunku Sieny. 100 km w jedną stronę, około półtorej godziny.
Siena — parking Parcheggio San Francesco (2,50 €/h, pod centrum, winda do Piazza Salimbeni). Piazza del Campo trzeba zobaczyć w formie półkoła z wszystkimi trzynastoma sektorami-pasami. Katedra (Duomo) wewnątrz z marmurem czarno-białym i kaplicą Piccolomini. Trzy godziny na wszystko.
Po południu San Gimignano (40 km na północny zachód) — miasto 14 średniowiecznych wież, z którego ongiś było 72. Parking Parcheggio Montemaggio na obrzeżach (2 €/h). Rocca (zamek) z widokiem na całe Chianti, Piazza della Cisterna z fontanną, gelato w Gelateria Dondoli (zdobyli mistrzostwo świata, warto).
W drodze powrotnej — Monteriggioni, 20 km od Sieny. Mała, idealnie okrągła średniowieczna wieś z pełnym pierścieniem murów i 14 wieżami. Dante napisał o niej w Piekle. Zwiedzamy pół godziny, na mury wchodzimy za 3 €. Powrót FI-PI-LI, Piza o 22:00.
Trasa 3: Cinque Terre z La Spezii (180 km)
Jeden dzień, pięć wiosek. A12 na północ, 80 km do La Spezia. Auto zostawiamy tam na cały dzień — Parcheggio Centro Allende przy stacji kolejowej (10 €/dzień). Dlaczego: ponieważ do wsi Cinque Terre nie wolno wjeżdżać samochodem. Drogi są wąskie, zamknięte dla ruchu turystycznego, parkingi nieistniejące. Jedyny praktyczny sposób to regionalny pociąg z La Spezii (Cinque Terre Express, co 20 minut), który zatrzymuje się we wszystkich pięciu miejscowościach. Bilet jednodniowy “Cinque Terre Treno Card” kosztuje 18,20 € i obejmuje nieograniczone przejazdy oraz wstęp na szlaki piesze.
Trasa: Riomaggiore (stacja w tunelu, pierwszy port), Manarola (winnica Cinque Terre, najbardziej fotogeniczna), Corniglia (wysoko nad morzem, schody na górę), Vernazza (mały port z zamkiem, najładniejsza wieś), Monterosso al Mare (jedyna z plażą). Każda 30–60 minut, między nimi pociąg 3–5 minut. Obiad (anchois z soli, focaccia genovese) w Vernazza. Powrót pociągiem do La Spezia wieczorem, A12 z powrotem do Pizy. Długi dzień, ale to jest jeden z tych dni, o którym się opowiada potem w Polsce.
Parkingi
Piza jest miastem relatywnie łaskawym dla kierowców — o ile nie próbujemy wjechać do ZTL. Praktyczne opcje:
- Parcheggio Pietrasantina — darmowy, duży parking na północnym obrzeżu, 10 minut pieszo lub darmowy shuttle (linia LAM Rossa) do Pola Cudów. Najlepsza opcja dla krótkiej wizyty.
- Parcheggio Via Pietrasantina — obok powyższego, płatny 2 €/dzień, bezpieczny nocą.
- Parcheggio Cittadella — 1,50 €/h, obok centrum ale poza ZTL, kilka minut pieszo do katedry.
- Parcheggio Stazione — 1,50 €/h, przy dworcu, 15 minut pieszo do Pola Cudów lub autobus LAM.
Parcheggio Pietrasantina jest jedyną darmową opcją przy lotniskowym sąsiedztwie i mamy tam zostawić auto, jeśli chcemy zwiedzić Pizę tego samego dnia, co lądowanie.
Auto to pierwszy próg wakacji
Między halą przylotów a pierwszym zakrętem mieści się dokładnie jedna decyzja. Zajmij się nią teraz, żeby na miejscu nie było już o czym myśleć.
Kiedy jechać
Maj–czerwiec i wrzesień–październik to najlepszy czas dla Toskanii. Pola słoneczników (czerwiec), zbiór winogron (wrzesień), świąt sagra i festiwali gastronomicznych. Temperatury 22–28 stopni, idealne dla długich spacerów w Sienie i San Gimignano. Lipiec i sierpień to 35 stopni, pola żółte od słońca, turystów dużo, ceny najwyższe. Listopad–marzec — Toskania w zimie ma swoje piękno (pusta Siena, mgła nad Chianti), ale Cinque Terre jest zamknięta co do szlaków pieszych przez deszcz, a Piza w listopadzie po prostu jest szaro-mokra.
Specyfik Pizy: Palio di Siena (koniec czerwca i połowa sierpnia) — najsłynniejszy średniowieczny wyścig koni na Piazza del Campo. Jeśli lubisz tłumy, idź; jeśli nie — w tych dniach do Sieny nie jedziemy.
Zanim wyjedziesz
- Pole Cudów zwiedzamy wczesnym rankiem (7:30–9:00) bez tłumu — parking Pietrasantina i pieszo.
- ZTL w Pizie działa cały czas — nie wjeżdżamy pod żadnym pozorem.
- Cinque Terre Treno Card kupujemy w automacie przy stacji La Spezia Centrale, nie u siebie w kraju — nie można zwrócić, jeśli zmienimy zdanie.
- Na autostradzie A12 (Genova-Livorno) opłata jest normalna; FI-PI-LI jest bezpłatna i to jest rzadkość włoska, warto docenić.
- Tankowanie w Pizie tańsze niż na autostradowych Autogrillach (1.88 € zamiast 2 €/l) — tankujemy przed wjazdem na A11 lub A12.
- Do Mediolanu 300 km przez A12 i A7 — alternatywa dla lotu, jeśli łączymy z Como lub Lago Maggiore.
- Do Rzymu 360 km przez A1 lub piękniejszą pętlą przez Val d’Orcia i Orvieto (450 km, cały dzień).
- Hub Włochy — pozostałe sześć miast i pełny przegląd.
Trzy gotowe trasy jednodniowe
Piza → Lucca → Pietrasanta
SS12 przez pierścień dębowych murów Lucci — rowerem można je obejrzeć dokoła w godzinę. Pietrasanta to małe miasto artystów z pracowniami rzeźbiarzy w alabastrze i marmurze; Botero miał tu studio. Po drodze widoczne są białe kamieniołomy Carrary.
Piza → Siena → San Gimignano → Monteriggioni
FI-PI-LI i Superstrada SS2 Cassia — 100 km na wschód. Siena przez trzy godziny (Piazza del Campo, katedra, muzea). Po południu San Gimignano z 14 wieżami i Monteriggioni z pełnym pierścieniem średniowiecznych murów.
Piza → Manarola → Vernazza (Cinque Terre)
A12 na północ, 80 km do La Spezia. Auto zostawiamy na parkingu przy stacji (10 €/dzień), bo do wsi Cinque Terre jeździ tylko pociąg. Karta Cinque Terre Treno 18,20 € — nieograniczone przejazdy między pięcioma wsiami. Powrót wieczorem.